Grafit: Yeni Siyah Altın mı?

Güncelleme tarihi: 4 Ağu 2021



Grafit: Yeni Siyah Altın mı?

Şarj edilebilir pil pazarı, özellikle lityum iyon piller (LIB'ler), diğer şarj edilebilir pil türlerine göre maliyet ve verimlilik avantajları nedeniyle hızla büyümektedir. Li-on pillerinde kullanılan çeşitlii metal ve mineraller sera gazı emisyonlarının azaltılması ve düşük karbonlu bir geleceğe ulaşmada stratejik ve kritik olarak sınıflandırılmaktadır. Bu mineral ve metaller lityum, nikel, manganez, kobalt ve doğal grafit’tir.

Yakın gelecekte elektirikli araç Li-on aküleri için gerekli malzemelerin (kobalt, nikel, doğal grafit vs) nereden ve ne şekilde karşılanacağıyla ilgili ciddi endişeler bulunmakta. Çünkü bilinen tüm stratejik ve kritik ham madde rezervleri 2020'li yılların ortalarına kadar sadece elektrikli araçların akülerine yetebilecek büyüklükte. 2030 yılına geldiğimizde sadece elektrikli araçlar için Lityum bugüne göre %325, Kobalt %250 ve Nikel %140 daha fazla üretilmek zorunda.

Bu hammaddeler dünya üzerine eşit dağılmamışlar. Avustralya ve Şili toplan toplam Lityum üretiminin %75'nden fazlasını karşılıyor. Kobalt dünya rezervlerinin %60'ı tek bir ülkede Demokratik Kongo Cumhuriyeti. Mangan rezervlerinin yarısı Güney Afrika ve Ukrayna’da yer alıyor.

Peki dünyanın en büyük doğal grafit rezervine hangi ülke sahip? 90.000.000 ton ile dünya toplam rezervinin üçte birine sahip olan Türkiye. Buna rağmen Türkiye doğal grafiti yurtdışından ithal ediyor. Geçtiğimiz sene 11.000 ton doğal grafit ithalatına 11 milyon USD ödenmiş.

Doğal grafit rezervinde bizden sonraki zengin ülke 73.000.000 ton ile Çin, 2018 yılında tek başına dünya ihtiyacının %70’ini üretmiş ve buradan 12.5 milyar USD gelir elde etmiş.

Yakın zaman kadar Li-on pillerde sentetik olarak üretilmiş yapay grafit kullanılıyordu. Ancak teknolojik ilerlemelerin imkan vermesiyle birlikte pil üretiminde daha ucuz, verimli ve çevreci olduğu için doğal grafite dönüldü. Doğal grafit pazarı bunun sonucu hızla büyümeye başladı ve 2025 yılında Pazar büyüklüğünün 27 milyar USD’ye ulaşması ve daha çok uzun yıllar sürekli büyümesi bekleniyor.

Elektrikli otomobil satışlarının artması iklim değişikliğiyle mücadele için çok önemli bir gelişme, ancak pillerinde kullanılan minerallerin çıkarılması çevre için ciddi riskler oluşturabilir. Örneğin patlayıcıların kullanılması, tozu ve ince parçacıkları atmosfere yayarak yakında bulunan çevre köylerde sağlık sorunlarına ve sahanın etrafındaki toprağın kirlenmesine neden olabilir.

Lityum-iyon pillerdeki değerli metalleri doğaya en az zararı vererek %80 oranında geri dönüştürmek mümkün. Ancak gelişen pazarları karşılamak sadece geri dönüştürülen değerli metal ve minerallerle karşılanamaz. Yeni grafitler de üretilmek zorunda. Türkiye, sürdürülebilir madencilik tekniklerini kullanarak çevreye ve insan sağlığına en az zarar verecek şekilde stratejik ve kritik mineral olan doğal grafiti üretmeye başlamalıdır.


Kaynakça:

  1. Hidden graphite resources in Turkey: a new supply candidate for Europe?, European Geolist Journal 49, 2020

  2. Commodities at a Glance Special issue on strategic battery raw materials, UNCTAD, 2020 Jul.

  3. https://www.esmfoundation.org/material-of-the-month-graphite/ , 2020 Jul.

  4. https://www.statista.com/statistics/267367/reserves-of-graphite-by-country/

26 görüntüleme0 yorum